از خنده بازار «لاریجانی» تا خنده بازار «ضرغامی» + عكس - تفاوت 2 رئیس
*** خنده بازار لاریجانی
عروسكی كه در تصویر بالا ملاحظه می كنید «دكتر علی لاریجانی» رییس پیشین سازمان صدا و سیما و رییس فعلی مجلس شورای اسلامی است. عكس در سال 1379 و در زمان ریاست دكتر لاریجانی بر سازمان صدا و سیما گرفته شده و مربوط به برنامه ای تلویزیونی است كه در همان سال از گروه اجتماعی شبكه یك سیما پخش می شد. در این برنامه ـ كه متاسفانه نام دقیق آن را به خاطر ندارم ـ عروسك بسیاری از وزراء ساخته شده بود و در هر برنامه مهم ترین موضوع های روز مربوط به حوزه كاری آن وزیر با حضور این عروسك و با صدای عروسك گردان به طنز كشیده می شد.
برای رعایت عدالت و انصاف شخص رییس سازمان صدا و سیما نیز از این قاعده مستثنی نبود و علاوه بر آنكه گهگاه این عروسك در برنامه فوق حضور پیدا می كرد، در طنز های رادیویی و دیگر طنزهای تلویزیونی نیز لحن و نوع صحبت كردن، چهره، رفتار و... «علی لاریجانی» یك پای ثابت برنامه های طنز رادیو و تلویزیون بود و حتی «داریوش كاردان» نیز بارها در برنامه های خود با لحن وی، نكاتی جالب و طنز را بیان می كرد و جالب اینكه هیچ گاه مخالفتی نیز با این كار صورت نمی گرفت؛ حال آنكه همه ما از شان و مرتبه علمی، سیاسی و اجتماعی دكتر لاریجانی آگاه هستیم.
او آیت الله زاده است، داماد شهید مرتضی مطهری است،سابقه معاونت در وزارت خانه های زیادی را دارد، از نیروهای اولیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده و در این بخش از نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت های موثری را انجام داده است. ضمن آنكه مسوولیت وی در سازمان صدا و سیما نیز با حكم مستقیم مقام معظم رهبری صورت گرفته است. آیا همه این موارد، در آن مقطع از مدیریت وی در تلویزیون نمی توانست دلیلی قانع كننده برای ایجاد هاله ای مقدس در اطراف وی و پرهیز برنامه سازان از شوخی با او باشد؟
قطعا پاسخ «خیر» است و حتما دكتر لاریجانی در آن زمان به قاعده «یه سوزن به خودت بزن یه جوالدوز به دیگران» اعتقاد كامل داشته كه اجازه داده هر برنامه ساز طنزی با رعایت ادب و احترام، با او شوخی كند. نتیجه چنین ذهنیت كلانی تولید برنامه های انتقادی جذاب و موثر بود. البته صدا و سیما در دوران مدیریت لاریجانی در زمینه های دیگر هم كارنامه پُر باری داشت؛ برای نمونه می توان به همین سریال های مختارنامه، یوسف پیامبر، در چشم باد و...اشاره كرد كه كار برنامه ریزی و حتی آغاز تولید آنها در زمان حضور وی در سازمان صدا و سیما رخ داد كه امروز مدیران فعلی سازمان صدا و سیما را بر سر «سفره آماده» نشانده است.
*** خنده بازار ضرغامی
در دوره حضور مهندس عزت الله ضرغامی در سازمان صدا و سیما، بساط هر نوع شوخی و خنده با رییس سازمان صدا و سیما برچیده شد و مدیران این سازمان هر روز بیشتر از دیروز به سمت تبدیل شدن به چهره هایی متفكر و عبوس پیش رفتند. حتی دسترسی به این مدیران ـ از رییس سازمان گرفته تا مدیران دیگر بخش ها ـ برای مصاحبه و كار خبری نیز روز به روز سخت تر می شد.
در چنین شرایطی و با این پیشینه عجیب نیست كه در برنامه طنز «خنده بازار» كه شروعی خوب و امیدوار كننده داشت، به مرور با طنزی ضعیف و كم اعتبار مواجه شویم كه گاهی به تمسخر اسطوره ورزشی كشورمان «علی دایی» می پردازد، گاه سَرِ كچل فریدون جیرانی و شكم برآمده مسعود فراستی را به چالش می كشاند و زمانی دیگر هم به تمسخر مشكل جسمی «رضا صادقی» خواننده خوب و شریف كشورمان می پردازد!
مسوولان تلویزیون در این سال ها آنقدر خود را جدی گرفته اند و چنان هاله مقدسی به دور خود كشیده اند كه فقط در برنامه ای از نوع خنده بازار و آن هم با هنرمندانی كه امكانی برای اعتراض موثر ندارند می توان اینگونه شوخی كرد! كافی است در همین برنامه با یك فرد مسوول شوخی شود؛ اولین جمله ای كه به عنوان اعتراض ـ و البته به حق ـ شنیده می شود این است: « جناب ضرغامی! اگر طنز و شوخی كردن خوب است چرا از كنار این همه موضوع های موجود در سازمان صدا و سیما می گذرید و فقط به سراغ ما می آیید»؟!
نكته جالب توجه اینكه در این برنامه «خنده بازار» حتی با برخی برنامه های كاملا جدی صدا و سیما كه قاعدتا باید از قاعده شوخی و خنده مستثنی باشند تا مخاطب پیام و حرف آنها را بپذیرد ـ همچون برنامه خسرو معتضد ـ هم جوری شوخی می شود كه مخاطب با دیدن برنامه واقعی، به جای ارتباط برقرار كردن و پذیرش حرف و پیام آن برنامه، ناگهان از دیدن چهره مجری به خنده می افتد و به كل روایت های تاریخی او با ذهنیتی طنز گوش می دهد و عملا چنین برنامه خوب و موثری تاثیر خود را از دست می دهد!